ภูฏาน-ดัชนีความสุขเริ่มหายไป
ท่านผู้อ่านคงจำได้ ตลอดปีที่แล้วนับตั้งแต่เจ้าชายจิกมี มกุฎ ราชกุมารแห่งภูฏานเสด็จมาเมืองไทย คนไทยต่างพร่ำเพ้อถึง ดัชนีแห่งความสุข หรือ GNH-Gross National Happiness ที่กษัตริย์ภูฏานทรงนำมาใช้เป็นหลักในการบริหารประเทศแทน GDP หรือดัชนีการเติบโตทางเศรษฐกิจ
สำนักงานการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ก็นำเรื่องดัชนีแห่งความสุขบรรจุไว้ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจ มีการสร้างตัววัดดัชนีกันมากมาย
แต่วันนี้สำนักข่าวรอยเตอร์ไปสำรวจประเทศภูฏานใหม่อีกรอบพบว่า ดัชนีความสุขของชาวภูฏานกำลังค่อยๆเลือนหายไปพร้อมกับความเจริญทางวัตถุ เทคโนโลยี และแสงสีตะวันตกที่กำลังค่อยๆคืบคลานเข้าสู่สังคมโดดเดี่ยว เชิงเทือกเขาหิมาลัยแห่งนี้
แค่ โทรทัศน์ ซึ่ง กษัตริย์จิกมี ซิงเย วังชุก นำเข้าไปในภูฏานอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้เมื่อ 8 ปีก่อน ก็ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสังคมภูฏานมากมาย
การโฆษณาผ่านทางจอโทรทัศน์ ทำให้ชาวภูฏานเกิดความอยากได้เพิ่มขึ้น แต่ไม่สามารถที่จะตอบสนองความต้องการได้ ภายใต้ภาวะเศรษฐกิจภูฏานปัจจุบัน ทำให้เกิดปัญหาอาชญากรรมและการคอรัปชันตามมา
ผัวเมียทะเลาะกัน เพราะแย่งดูรายการทีวี ครูก็บ่นนักเรียนมาสาย เพราะดูทีวี นอนดึก พ่อแม่ก็บ่นลูกชอบดูมวยปล้ำอเมริกัน และแต่งตัวเลียนแบบนางแบบในทีวี
รัฐบาลภูฏานก็ตอบสนองข้อเรียกร้องเหล่านี้ โดยห้ามออกอากาศรายการกีฬา 10 ชนิด รวมทั้งมวยปล้ำ รายการเพลงเอ็มทีวี และแฟชั่นทีวี เป็นต้น
รัฐมนตรีกระทรวงข่าวสารและการสื่อสารภูฏาน บอกนักข่าวรอยเตอร์ว่า สิ่งที่เรากำลังถามตัวเองก็คือ โทรทัศน์ทำให้เรามีความสุขมากขึ้น หรือทำให้เรามีความสุขน้อยลง มันทำให้คุณมีความคาดหวังมากขึ้น บางทีมันอาจทำให้คุณไม่มีความสุขมากขึ้นก็ได้
เรื่องราวของภูฏานวันนี้ไม่มีอะไรน่าแปลกใจ เพราะวิถีชีวิตดั้งเดิมและพื้นฐาน เศรษฐกิจของภูฏานในอดีตก็คือ เกษตรกรรม ประชาชนทำนาปลูกผักกินเอง
ในชนบทห่างไกลทุกวันนี้ ไฟฟ้าไปไม่ถึง โทรทัศน์ไปไม่ถึง ประชาชนยังต้องพึ่งพลังงานแสงแดดและฟืนเป็นหลัก เอากระทะทรงกลมตั้งรับแดด แล้วอาศัยความร้อนที่สะสมในกระทะทรงกลมมาต้มน้ำร้อนดื่มและแก้หนาว
การวัด ดัชนีแห่งความสุข ของชาวภูฏานจึงง่ายมาก แค่มีกินมีอยู่ก็ถือว่ามีความสุขแล้ว สุขเท่าที่มีอยู่ สุขเท่าที่ประสาทสัมผัสรับรู้ ไม่มีปัจจัยอื่นมากระตุ้นให้เกิดความอยาก จนกระทั่งมีโทรทัศน์เกิดขึ้น ความสุขของชาวภูฏานก็เปลี่ยนไป เพราะมีสิ่งมากระตุ้นความอยาก เมื่อไม่ได้ ความสุขก็เริ่มหายไป
ปีหน้าเมื่อภูฏานเริ่มมีการเลือกตั้งทั่วไป ตามกระแสประชาธิปไตยภิวัฒน์ มีการเปิดประเทศมากขึ้น มีการติดต่อกับต่างชาติมากขึ้น มีธุรกิจแปลกๆ ใหม่ๆ จากต่างชาติเข้าไปมากขึ้น อาคารสมัยใหม่มีมากขึ้น วิถีชีวิตชาวภูฏานก็จะต้องเปลี่ยนไปอีกมากจากปัจจุบัน
ความสวยงามของธรรมชาติภูฏานก็กำลังจะหายไป จากจำนวนนักท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น วันนี้ไปนอนโรงแรมของกษัตริย์ภูฏานที่ตั้งอยู่เชิงเขาหิมาลัย จากเตียงนอนมองลอดหน้าต่างออกไป จะเห็นยอดเขาหิมาลัยปกคลุมด้วยหิมะสวยงาม แต่ในอนาคตอาจไม่แน่ สโลแกนสวรรค์บนดินแห่งสุดท้ายของโลกก็อาจสิ้นมนต์ขลัง
วันนี้ ชาวภูฏานเริ่มรู้จักหาความสุขใหม่จากโทรทัศน์ อย่างหมู่บ้านเล็กๆ เชิงเขาหิมาลัยชื่อสอบซา ชาวบ้านมีความสุขกับการดูโทรทัศน์ทุกคืน โดยเฉพาะหนังและละครจากบอลลีวูดของอินเดีย สารคดีสัตว์ป่า และหนังอเมริกัน ชาวบ้านรู้สึกดีที่ได้เห็นโลกภายนอกมากขึ้น และคิดว่าถ้าไม่มีโทรทัศน์ ชีวิตคงเบื่อหน่ายน่าดู
วิถีชีวิตในการไขว่คว้าหาความสุขของชาวภูฏานได้เริ่มเปลี่ยนไปแล้ว
ดีที่สุดก็คือ การมีความสุขอย่างพอเพียง แล้วดัชนีแห่งความสุขของท่านจะมีความยั่งยืนถาวร โดยไม่จำเป็นต้องมีตัวอะไรมาชี้วัด.
ที่มา ลมเปลี่ยนทิศ หสพ.ไทยรัฐ
วันศุกร์ ที่ 18 พฤษภาคม 2550 | 
